เรื่อง: Museum Minds July 15, 2019 คอมพิวเตอร์เครื่องแรกในประเทศไทย ‘IBM 1620’ หมุดหมายความเจริญรุ่งเรืองทางวิทยาการ Highlights ที่พิพิธภัณฑสถานไอที อพวช. ดูผิวเผินIBM 1620 คอมพิวเตอร์เครื่องแรกในประเทศไทย ก็ดูราวกับว่าเครื่องจักรในโรงงานสักอย่างที่มีขนาดใหญ่ มีแผงเว้นวรรคเล็กๆเรียงรายกันเป็นแถบ ไม่มีจอมอนิเตอร์ที่รู้จัก มีแม้กระนั้นเครื่องไม้เครื่องมือต่อพ่วงต่างๆล้นหลาม และก็เจ้าเครื่องใบหน้างุ่มง่ามนี่แหละที่มีมูลค่าอย่างใหญ่โตแล้วก็สำคัญต่อการกระทำงานในสมัยนั้นมากมาย เครื่องนี้เข้ามาในประเทศไทยทีแรกช่วงวันที่ 9 ส.ค. 2506 แล้วก็ถูกจัดตั้งที่ตึกศูนย์คำนวณสถิติ (อาคาร 9) สาขาวิชาสถิติ แผนกพาณิชยศาสตร์และก็การบัญชี จุฬาลงมือณ์มหาวิทยาลัย เพื่อใช้เป็นเครื่องที่ใช้ในด้านที่เกี่ยวกับการเรียนการสอนรวมทั้งการศึกษาทำการค้นคว้าและวิจัย เป็นเครื่องที่วางแบบมาเพื่อใช้ในงานคำนวณทางวิทยาศาสตร์ ราคาในยุคนั้นกว่าสองล้านบาท! ทราบไหมว่าข้างในรอบๆอันกว้างของหน่วยงานพิพิธภัณฑสถานวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) รอบๆลำคลอง 5 จังหวัดปทุมธานีนั้น นอกเหนือจาก ‘อาคารลูกเต๋า’ แล้วยังมีพิพิธภัณฑสถานที่น่าดึงดูดอื่นๆตั้งอยู่อีกมากมาย เป็นต้นว่า พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยา พิพิธภัณฑสถานพระรามเก้าที่เพิ่งจะแกะกล่องไปหมาดๆหรือพิพิธภัณฑสถานไอทีที่เล่าพัฒนาการเทคโนโลยีการติดต่อสื่อสารของโลกตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์จนกระทั่งตอนนี้ และก็ในพิพิธภัณฑสถานในที่สุดนี่เองที่พวกเราได้พบกับ ‘คอมพิวเตอร์เครื่องแรกในประเทศไทย’ หรือเรียกกันตามสเปกก็คือเครื่อง IBM 1620 หมุดหมายของความรุ่งเรืองทางวิทยาการอันสำคัญยิ่งในบ้านพวกเรา เมื่อทดลองตรึกตรองรูปพรรณสัณฐานของเครื่อง IBM 1620 ที่อยู่ตรงหน้านี้ พวกเราก็อดรู้สึกตลึงมิได้กับความต่างอย่างสิ้นเชิงของ ‘คอมพิวเตอร์’ ที่พวกเรารู้จักกันเดี๋ยวนี้ ทั้งๆที่พึ่งจะผ่านไปราวเพียงแต่ 60 ปี (ผู้ที่มีส่วนในการพัฒนา ผลิต รวมทั้งใช้งานเจ้าเครื่องนี้โดยมากยังมีชีวิตอยู่) แม้กระนั้น IBM 1620 นั้น ดูผิวเผินราวกับเครื่องจักรในโรงงานสักอย่างที่มีขนาดใหญ่ มีแผงช่องว่างเล็กๆเรียงรายกันเป็นแถบ ไม่มีจอมอนิเตอร์ที่รู้จักดี แม้กระนั้นมีเครื่องมือต่อพ่วงต่างๆมากมายก่ายกอง แถมการใส่ข้อมูลอินพุตและก็เอาต์พุตยังคงใช้ระบบบัตรเจาะรู (punch card system) โดยอ่านบัตรด้วยภาษาเครื่อง FORTRAN แล้วก็ COBOL ซึ่งฟังแล้วมองไกลห่างกับยุคนี้มากมาย เจ้าเครื่องโบราณที่มองงุ่มง่ามนี้มีความจำเป็นต่อการกระทำงานในสมัยนั้นมากมาย อีกทั้งมีมูลค่าเป็นอันมากอย่างที่เทียบกับคอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะปัจจุบันนี้มิได้เลย เจ้าเครื่องนี้เข้ามาในประเทศไทยหนแรกตอนวันที่ 9 เดือนสิงหาคม 2506 และก็ถูกจัดตั้งที่ตึกศูนย์คำนวณสถิติ (อาคาร 9) สาขาวิชาสถิติ ภาควิชาพาณิชยศาสตร์แล้วก็การบัญชี จุฬาลงมือณ์มหาวิทยาลัย เพื่อใช้เป็นเครื่องที่ใช้ในด้านที่เกี่ยวกับการเรียนการสอนแล้วก็การศึกษาเรียนรู้วิจัย เป็นเครื่องที่วางแบบมาเพื่อใช้ในงานคำนวณทางวิทยาศาสตร์ สนนค่าในยุคนั้นกว่าสองล้านบาท! คนที่เป็นหัวแรงสำคัญสำหรับการหารายได้ทุนช่วยเหลือจากหน่วยงานระหว่างชาติจนกระทั่งนำเข้ามาได้เสร็จเป็น ศ.จ. บัณฑิต กันตะลูก หัวหน้าสาขาวิชาสถิติ รวมทั้งเลขาธิการสถิติแห่งชาติ ผู้ดูมองเห็นสมรรถนะของคอมพิวเตอร์สำหรับการเปลี่ยนแปลงการศึกษาเล่าเรียน ประกอบกับการจัดทำแผนปรับปรุงเศรษฐกิจแห่งชาติของเมืองไทย ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 จำต้องใช้ข้อมูลการสำรวจสามัญชน แม้กระนั้นปรากฏว่าเมืองไทยไม่มีข้อมูลสำมะโนประชากรที่ถูก หน่วยงาน AID ของรัฐบาลอเมริกาก็เลยส่งเสริมโดยมอบเครื่องคอมพิวเตอร์ IBM 1620 ทำให้ไทยเป็นประเทศแรกในเอเซียอาคเนย์ที่มีคอมพิวเตอร์แบบดิจิทัลใช้ ถือว่าล้ำยุคกว่าเพื่อนบ้านในขณะเดียวกันนัก นอกจากนั้น อำเภอบัณฑิตยังได้นำเข้าคอมพิวเตอร์เครื่องลำดับที่สองของประเทศเป็นIBM 1401 ในปีต่อมา เพื่อใช้เพื่อสำหรับในการคำนวณสำมะโนประชากรในสสช.อีกด้วย โดยเครื่องลำดับที่สองนี้มีมูลค่าถึงราวแปดล้านบาท ด้วยพลังการคำนวณจากเครื่องคอมพิวเตอร์กลุ่มนี้ทำให้การคำนวณทางเลขคณิตที่ยากรวมทั้งจะต้องใช้เวลาเป็นปีๆสามารถทำจบได้ในเวลาเพียงแค่ไม่กี่วินาทีหรือเป็นอย่างมากก็ไม่กี่นาทีเพียงแค่นั้น น่าดึงดูดว่าบริษัท IBM นั้น ตอนแรกก็ประดิษฐ์สร้างสรรค์เครื่องคอมพิวเตอร์ขึ้นมาเพื่องานสำมะโนประชากรนี่แหละ ย้อนกลับไปในตอน คริสต์ศักราช 1880 นักสถิติคนอเมริกันชื่อ Herman Hollerith สร้างเครื่องที่ชื่อว่า tabulator ซึ่งนับได้ว่าเป็นหนึ่งในเครื่องคำนวณที่ใช้งานได้จริงในทางปฏิบัติเครื่องแรกๆของโลก เพื่อใช้เรียบเรียงข้อมูลสำมะโนประชากรของอเมริกา การเก็บข้อมูลสำมะโนประชากรนั้นจะทำทุกๆสิบปี แต่ว่าในตอนปี 1880 ปริมาณประชาชนของอเมริกามากขึ้นอย่างล้นหลามจากกระแสผู้ลี้ภัยที่หลั่งไหลเข้ามา ทำให้แม้ว่าจะรวมกำลังคนมาคิดคำนวณอย่างเต็มรูปแบบแค่ไหนก็ยังจำเป็นต้องใช้เวลาถึง 7 ปีครึ่งก็เลยพินิจพิจารณาข้อมูลเสร็จ นักสถิติในสมัยนั้นมองเห็นว่าถ้ายังเป็นแบบนี้ถัดไป วันใดวันหนึ่งจะไม่ว่างพอเพียงประเมินผลสำมะโนประชากรได้ทันก่อนถึงรอบต่อไปแน่ โชคยังดีที่เครื่อง tabulator ของฮอลเลอริทนั้นใช้งานได้อย่างดีเยี่ยม สามารถเก็บข้อมูลสำมะโนประชากรทั้งหมดทั้งปวงได้ภายในช่วงเวลาเพียงแต่ 6 อาทิตย์ และก็พินิจพิจารณาทุกสิ่งเสร็จสิ้นได้ภายในช่วงระยะเวลาเพียงแค่ 2 ปีครึ่งแค่นั้น ทำให้ช่วยอดออมงบประมาณของเมืองไปได้ราว 5 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ถัดมาฮอลเลอริทพบว่าเครื่องจักรของเขายังสามารถนำไปปรับใช้กับการคำนวณอื่นๆได้ด้วย เขาก็เลยริเริ่มตั้งขึ้นบริษัท Tabulating Machine Company ขึ้นมาในปี 1896 เพื่อผลิตเจ้าเครื่องนี้ขายในเชิงการค้า ไม่กี่ปีถัดมา ชื่อบริษัทได้ถูกกลายเป็น Computing-Tabulating-Recording Company (CTR) แล้วก็ในปี 1924 ได้เปลี่ยนมาเป็นชื่อ International Business Machines (IBM) ที่พวกเรารู้จักกันในขณะนี้นั่นเอง เว้นแต่งานเชิงสถิติของฮอลเลอริทแล้ว การพัฒนาระบบคอมพิวเตอร์ในช่วงหนึ่งนั้นกล่าวได้ว่าเป็นภารกิจสำคัญของชาติที่มีผลต่อการแพ้-ชนะสงครามอย่างยิ่งจริงๆ โดยเฉพาะในตอนสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นช่วงๆเวลาสำคัญที่เกิดการประดิษฐ์เครื่องคิดคำนวณยุคใหม่ที่เป็นระบบดิจิทัล แม้ผู้ใดกันแน่ได้ดูหนังเรื่อง The Imitation Game ที่ว่าด้วยเรื่องราวของ Alan Turing นักคณิตผู้ดีอังกฤษที่มีหน้าที่สำคัญสำหรับในการถอดรหัสของข้างเยอรมนีระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 บางทีก็อาจจะพอนึกภาพออกว่าภารกิจหลักของทัวริงเป็น การถอดรหัสจากเครื่อง enigma ของข้างเยอรมนีที่ใช้ส่งข้อความสำคัญทางที่มีความสำคัญในการรบ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงกรรมวิธีเข้ารหัสทุกเมื่อเชื่อวัน ทำให้การถอดรหัสด้วยแนวทางปกติทำเป็นยากมากมาย เครื่องจักร bombe ที่ทัวริงรวมทั้งกลุ่มสร้างสรรค์ขึ้นใน คริสต์ศักราช 1940 สามารถทำภารกิจได้เสร็จ ทำให้สามารถอ่านสัญญาณจากทัพอากาศและก็ทัพเรือเยอรมันได้ ก็เลยเป็นจุดเปลี่ยนแปลงสำคัญที่มีผลต่อการรบของฝ่ายสัมพันธมิตรเป็นอย่างมาก ส่วนทางฝั่งอเมริกาเอง ในปี 1946 ก็ได้มีการประดิษฐ์เครื่อง ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Calculator) ขึ้นเพื่อคำนวณแนวลูกกระสุนปืนใหญ่ แต่ว่าความน่าดึงดูดใจของมันเป็นการเป็นคอมพิวเตอร์เครื่องแรกของโลก ที่นับได้ว่าเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์อย่างเต็มรูปแบบแล้วก็ใช้ในการปฏิบัติงานทั่วๆไป กล่าวอีกนัยหนึ่ง ถ้าหากประยุกต์อย่างเหมาะควรแล้ว สามารถเอาไปใช้สำหรับเพื่อการคำนวณทั่วๆไปได้เกือบจะทั้งหมด แม้กระนั้นคอมพิวเตอร์ในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 นั้น ก็มีขนาดมโหฬาร จำพวกที่ทำให้เครื่อง IBM 1620 ที่มองงุ่มง่ามแปลงเป็นเล็กจิ๋วไปเลย อย่างเจ้าเครื่อง ENIAC เองมีน้ำหนักถึง 30 ตัน รวมทั้งรับประทานพื้นที่ราว 1,800 ตารางฟุต หรือ 160 กว่าตารางเมตร เสมอกันห้องที่ใช้ในการประชุมขนาดกึ่งกลางเลยก็ว่าได้ กลับมาที่ IBM 1620 อีกที ภายหลังปลดทำหน้าที่จากสาขาวิชาสถิติ ภาควิชาพาณิชยศาสตร์และก็การบัญชี จุฬาลงแขนณ์มหาวิทยาลัยแล้ว เครื่องนี้ถูกมอบให้กับศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการเรียน (ฟ้าเลียนแบบกรุงเทพมหานคร) ถัดมาได้บริจาคให้กับหน่วยงานพิพิธภัณฑสถานวิทยาศาสตร์แห่งชาติ รวมทั้งเอามาแสดงที่พิพิธภัณฑสถานไอทีตั้งแต่ตุลาคม พุทธศักราช 2555 เป็นที่ตื่นตาตื่นใจของผู้เที่ยวชมหลายพันคนต่อวัน ทั้งเชิญชวนให้ตื่นเต้นเพราะ ในชั่วลูกชั่วหลานผู้เดียว มนุษย์สามารถย่อระบบคำนวณจากที่เคยใหญ่เท่าห้องให้มาอยู่ในสมาร์ตโฟนขนาดเล็กกระชับ ใส่กระเป๋ากางเกงได้ แล้วในอนาคตอันใกล้นี้ ‘คอมพิวเตอร์’ หรือระบบปัญญาประดิษฐ์ใหม่ๆจะมีหน้าตาแปรไปยังไงอีกนะ อ้างอิง explainthatstuff.com iwm.org.uk แหล่งขุมสมบัติ พิพิธภัณฑสถานไอที อพวช. ต.คทดลองห้า อำเภอลำคลองหลวง จังหวัดจังหวัดปทุมธานี 12120 เปิดบริการ วันอังคาร-วันศุกร์ (หยุดวันจันทร์) ตั้งแต่เวลา 09:30-16:00 น. วันเสาร์-อาทิตย์ และก็วันนักขัตฤกษ์ ตั้งแต่เวลา 09:30-17.00 น. โทรศัพท์ 02-577-9999 แฟกซ์ 02-577-9900 อีเมล email protected Tags: พิพิธภัณฑสถาน , IBM 1620 , คอมพิวเตอร์ , อาคารลูกเต๋า , พิพิธภัณฑสถานวิทยาศาสตร์แห่งชาติ , พิพิธภัณฑสถานไอที , อพวช. , บัณฑิต กันตะลูก , Herman Hollerith , Alan Turing , คอมพิวเตอร์เครื่องแรกในประเทศไทย Author Museum Minds กลุ่มคนรุ่นหลังหัวใจรักพิพิธภัณฑสถาน รับให้คำแนะนำด้านทำการ, เล่าคอลเลกชั่น, สร้างสื่อเล่าเรียน, พินิจพิจารณาผู้เข้าชม และก็ทำแบบประเมินนิทรรศการให้ไม่วเซียมทั่วราชอาณาจักร